थप समाचारबिहिवार, आश्विन ५, २०७४

झापाको शिविरमा मजदूरीदेखि अमेरिकामा

हिमालखबर

झापाको शरणार्थी शिविरमा रिसर्चका लागि आएका पूर्व शरणार्थी सुरज बुढाथोकी । तस्वीर: गोपाल गडतौला 

९ वर्षअघि पुनर्वासमा अमेरिका जाँदै गर्दा सुरज अन्योलमा थिए । भुटानबाट खेदिएर नेपाल आएपछि शरणार्थी शिविरमा जीवन जसोतसो चलेकै थियो, उनका लागि अमेरिकाको यात्रा अँध्यारोमा हाम्फाले जत्तिकै हुनपुग्यो ।

सुरज बुढाथोकी (३७) ९ वर्षको उमेरमा भुटानबाट खेदिएको परिवारका सदस्य । १८ वर्ष नेपालको शिविरमा रहँदा उनले पढाई खर्च जुटाउन टिमाई खोला किनारमा गिट्टी कुट्नेदेखि स्थानीय केटाकेटीलाई पढाउनेसम्म काम गरे ।

दक्षिण भुटानको साम्ड्रुपजोंखर जिल्लाको साम्राङ ब्लक– २०२ मा उनको घर थियो । गोठमा दुधालु गाई बाँधिएका हुन्थे, आँगनको पल्लोछेउमा परेवाको खोपी थियो ।

एकदिन अचानक स्कुलमा प्रहरीको हुल आयो । विद्यार्थीहरु भागाभाग भए । त्यो दिनदेखि सुरज, उनका दाजु सुरेश र बहिनी शर्मिला कोही पनि स्कुल गएनन् । अघिल्लो दिनसम्म पढाई भएको स्कुल भोलिपल्टदेखि ब्यारेक बन्यो ।

त्यसको केही दिनमा त उनीहरुले देशै छोड्नु पर्‍यो ।

सुन्निएका गोडा, कलेंटी परेका ओठ लिएर बुढाथोकी परिवार तीन दिनपछि झापाको टिमाई पुग्यो । शुरुमा दश परिवारमात्र आएका थिए, विस्तारै शिबिरमा छाप्रा थपिँदै गए ।

शिविर छोडेको ९ वर्षपछि सुरज भर्खरै २९ भदौ दिँउसो टिमाई शिबिर आईपुगे । अहिले शिविर रहेको ठाँउ झाडी भइसकेको छ ।

“अभाव के हो, मलाई राम्रोसँग थाह छ” अमेरिकाको भरमाउण्टस्थित नर्विच विश्वविद्यालयमा अन्तराष्ट्रिय सम्बन्धमा स्नातकोत्तर पढिरहेका बुढाथोकी भन्छन्, “भोलि त उज्यालो होला भन्ने आशमा भोकै सुतेका दिन विर्सिएको छैन ।”

स्नातकोत्तर अध्ययनका क्रममा उनले भुटानी शरणार्थी मामिलामै शोधपत्र तयार पार्दैछन् । “म को हुँ भन्ने प्रश्नले घिसारेर मलाई यहाँसम्म ल्याएको हो” भदौरे घाममा पसिनाले निथ्रुक्क भिजेका सुरजले भने, “आफ्नै देशबाट लखेटिने, छिमेकीले बास नदिने, तेस्रोले नस्वीकार्ने र अर्कै गोलार्द्धमा पुग्नुपर्ने नियती रहेछ हाम्रो !”

सोधका क्रममा भुटानमा आधा उमेर बिताएर नेपालमा शरणार्थी जीवन विताइरहेका भुटानीसँग अन्तरक्रिया गर्न उनी नेपाल आइपुगेका हुन् ।

शुरुमा अमेरिकाको न्युहेम्सायर पुगेका सुरज हाल विल्डिङ कम्युनिटी इन न्युहेम्सायर नामकोे सामुदायिक संस्थाका संस्थापक समेत हुन् ।

यो संस्थाले सरकारले नागरिकलाई दिने सेवासुविधाको स्थानीयस्तरमा व्यवस्थापनको काम गरिरहेको छ । सुरजले भुटानी शरणार्थीका समस्याबारे अमेरिकी संसद र सरकारसँग पैरवी समेत गरिरहेका हुन्छन् ।

भुटानी शरणार्थीबारे जान्न चाहने अमेरिकी विद्यार्थी र प्राध्यापकका लागि उनी स्रोत व्यक्ति समेत हुन् ।

म्यान्चेस्टर नगरपालिकले सुरजलाई सन् २०१७ को अक्टोवरसम्मको लागि उनलाई बोर्ड सदस्य चयन गरेको छ । यसको मतलव उनले नगरका मेयरले गरेका गतिविधिको निगरानी गर्नु हो ।

यसबाहेक दुईवर्षे कार्यकालको लागि सिनेट जिन शिहिनले उनलाई अमेरिकी काउन्सिल अफ योङ पोलिटिकल लिडर मनोनयन गरेकी छन् ।

भविष्यमा नेतृत्वको संभावना देखिएका ब्यक्तिलाई सिनेटहरुको मुल्यंकनको आधारमा अमेरिकामा काउन्सिल सदस्य चयन गर्ने गरिन्छ, जुन अमेरिकी विदेश मन्त्रालय अन्तरगतको कार्यक्रम हो ।

अमेरिकामा जस्तै सुविधा भए पनि सुरजको मनमा भने भुटानका घरगोठ र साँउअक्षर चिनेको स्कुल टाँसिएको छ । आफू अमेरिकामा भए पनि भुटानमा शान्ति र विकास होस् भन्ने चाहना राख्ने सुरज भन्छन, “हामी भुटानका दुश्मन हाइनौं, मेलमिलापको माध्यमबाट गतिशिल शान्ति स्थापनाको हिस्सा बन्ने चाहना हो हाम्रो, जन्मभूमिसँग हर हालतमा जोडिन चाहन्छौं ।”
गोपाल गडतौला, झापा

प्रतिकृया दिनुहोस