रिपोर्टआइतवार, बैशाख ३१, २०७४

गठजोडमा निर्भर

सञ्जीव शर्मा

परम्परागत रूपमा नेपाली कांग्रेस बलियो मानिएका पश्चिमाञ्चलका जिल्लामा स्थानीय तहको निर्वाचनमा भने अन्तरपार्टी तालमेल निर्णायक हुने देखिन्छ।

पश्चिमाञ्चलका ११ जिल्ला समेटिएको प्रदेश–४ मा ८५ वटा स्थानीय तह छन् । ३१ वैशाखको पहिलो चरणको निर्वाचनमार्फत जनप्रतिनिधि चुन्ने यो क्षेत्रमा यसपटक पनि कांग्रेस–एमाले नै मुख्य प्रतिस्पर्धी छन् ।

तर, २० वर्षअघि स्थानीय निर्वाचन हुँदा सशस्त्र विद्रोह गरिरहेको माओवादी यसपटक निर्वाचनमा हुनुले प्रतिस्पर्धालाई त्रिपक्षीय र रोचक बनाएको छ ।

जस्तो कि, माओवादी केन्द्रले कास्कीको पोखरा–लेखनाथ महानगरपालिकामा कांग्रेसलाई जिताउने अचम्मको तालमेल ग¥यो । यता लमजुङमा भने एमाले–माओवादी केन्द्रको सहकार्य सम्भव भयो ।

गोरखालगायतका केही जिल्लामा गत संविधानसभा निर्वाचनमा माओवादी केन्द्र बलियो देखिए पनि पार्टी विभाजनले पुरानाहरूलाई नै पुनस्र्थापित गर्ने सम्भावना देखिन्छ ।

उच्च हिमाली क्षेत्र मनाङ र मुस्ताङबाहेक बाँकी जिल्लाहरूका चुनावी तापमानले रूख (कांग्रेस) र सूर्य (एमाले) लाई ‘उन्नाइस–बीस’ को अवस्थामा ल्याएको छ ।

तनहुँः कांग्रेसकै दाबी
तनहुँका चार नगरपालिकामध्ये भानु र व्यास नगरपालिकामा कांग्रेसको बलियो पकड छ भने भिमादमा एमाले । शुक्लागण्डकी नगरपालिकामा एमाले र कांग्रेसबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ ।

कांग्रेसबाट भानु नगरपालिकाको मेयरमा उठेका उदय गौली पुराना नेता मानिन्छन् । तर, एमालेकी उम्मेदवार भगवती न्यौपाने कमजोर भने छैनन् । एमाले र माओवादी केन्द्रबीच गर्ने भनिएको तालमेल अन्तिम समयमा हुन नसकेका कारण यसको फाइदा कांग्रेसले उठाउने सम्भावना पनि छ ।

व्यास नगरपालिका पनि कांग्रेसकै प्रभाव क्षेत्र हो । स्थानीय तह पुनःसंरचनापछि थपिएका क्षेत्रमा पनि कांग्रेसकै बलियो पकड भएकाले जीत सुनिश्चित बनेको कांग्रेस कार्यकर्ता बताउँछन् ।

भिमाद नगरपालिकामा भने एमाले हावी देखिन्छ । थपिएका क्षेत्रमा पनि एमालेकै बोलवाला छ । हुनत शुक्लागण्डकी नगरपालिकामा पनि एमालेको प्रभाव कमजोर मानिंदैन । तर, चर्को गुटबन्दी र कांग्रेस–माओवादी केन्द्रको तालमेलले कांग्रेस बलियो देखिन्छ ।

आँबुखैरेनी, ऋषिङ, म्याग्दे गाउँपालिकामा कांग्रेस अगाडि छ भने घिरिङ र देवघाटमा एमालेको दबदबा देखिन्छ । बन्दीपुर गाउँपालिकामा भने माओवादी केन्द्र केही बलियो देखिन्छ ।

गोरखाः माओवादी फुटले कांग्रेसमा उत्साह
विगतका दुवै संविधानसभा निर्वाचनमा गोरखा जिल्लाका तीन वटै सीट जितेको माओवादी विभाजनपछि कमजोर बनेको छ । यसको फाइदा एमालेभन्दा बढी कांग्रेसलाई पुग्ने स्थानीयहरूको भनाइ छ । तर, गोरखा नगरपालिकामा भने त्रिपक्षीय प्रतिस्पर्धा नै हुने देखिन्छ ।

एमालेले २०५४ सालका मेयरलाई नै उम्मेदवार बनाएकाले अहिले पनि जित्ने अपेक्षा गरेको छ । पालुङटार नगरपालिकामा भने कांग्रेस र नयाँशक्ति पार्टीबीच मुख्य प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ । बाबुराम भट्टराईको क्षेत्र भएकाले पनि यहाँ नयाँशक्तिको प्रभाव बलियो छ ।

सुलिकोट गाउँपालिकामा माओवादी र कांग्रेसबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ भने सिरानचोकमा कांग्रेस, माओवादी र नयाँशक्ति मुख्य प्रतिस्पर्धामा छन् । अजिरकोटमा कांग्रेस अगाडि छ । कांग्रेस नेता चीनकाजी श्रेष्ठको क्षेत्र आरूघाटमा यसपटक एमालेले पनि जित्ने दाबी गरिरहेको छ ।

माओवादी फुटका कारण गण्डकी गाउँपालिकामा पनि कांग्रेसकै पल्ला भारी छ । धार्चे गाउँपालिकामा कांग्रेस अगाडि देखिए पनि एमालेको उम्मेदवारी नपरेका कारण नयाँशक्ति बलियो देखिएको छ ।

मनकामना मन्दिर भएको शहीद लखन गाउँपालिकामा पनि कांग्रेस र माओवादीबीच नै प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ । भीमसेन गाउँपालिकामा समेत कांग्रेसकै हात माथि देखिएको छ ।

स्याङ्जाः एमालेलाई अप्ठेरो
स्याङ्जाका पाँच नगरपालिकामध्ये चापाकोट, पुतलीबजार, भीरकोट र वालिङमा कांग्रेस अगाडि देखिएको छ । एउटै गल्याङमा मात्र एमाले अगाडि देखिन्छ । तर, वालिङ बाहेकका अन्य नगरपालिकामा कांग्रेसको मुख्य प्रतिस्पर्धी भने एमाले नै हो । वालिङमा भने कांग्रेस–माओवादी केन्द्रबीच भिडन्त हुनेछ ।
चापाकोटमा कांग्रेसले क्षेत्रीय सभापति शिव गिरीलाई मैदानमा उतारेको छ भने एमालेबाट दन्तचिकित्सक बुद्धिमान श्रेष्ठले उम्मेदवारी दिएका छन् । श्रेष्ठका तुलनामा गिरी पुराना र उदार नेताका रूपमा चिनिन्छन् ।

गत स्थानीय निर्वाचनमा पुतलीबजार नगरपालिकामा एमालेले जितेको भए पनि गत संविधानसभा निर्वाचनमा कांग्रेसले पाएको मत र उम्मेदवारका आधारमा कांग्रेस माथि देखिन्छ ।

जिल्लाका गाउँपालिकाहरूमध्ये अर्जुन चौपारीमा कांग्रेस, आँधीखोला, हरिनास र फेदीखोलामा एमालेको सम्भावना बलियो छ । कालीगण्डकीमा भने कांग्रेस र एमालेबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ ।

बिरुवा गाउँपालिकामा एमालेको राम्रो प्रभाव भए पनि यहाँ कांग्रेस र माओवादी केन्द्रबीचको तालमेलले उसलाई घाटा पुग्ने देखिन्छ ।

पर्वतः माओवादी मत निर्णायक
पर्वतका दुई नगरपालिकामध्ये कुश्मामा एमाले र कांग्रेसबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुने देखिएको छ । फलेवासमा भने कांग्रेस ढुक्क देखिन्छ ।

पहिले कांग्रेसको दबदबा रहेको कुश्मामा स्थानीय तहको पुनःसंरचना पछि थपिएका तीन गाविसमा एमालेको वर्चस्व रहेकोले अवस्था प्रतिस्पर्धात्मक बनेको हो । ‘न्यूट्रल’ मत वा माओवादी केन्द्र कुनै एक दलप्रति ढल्किएमा उसैले जित्ने संभावना छ ।

जिल्लाको महाशिला गाउँपालिकामा कांग्रेस र माओवादी केन्द्र मिल्दा पनि एमाले बलियो देखिन्छ । जलजला र पैयुँमा कांग्रेस केही अगाडि छ भने मोदीमा एमाले थोरै बलियो देखिन्छ ।

म्याग्दी: तालमेलमा निर्भर
एक नगरपालिका र पाँच गाउँपालिका रहेको म्याग्दीमा एमालेको पकड मजबूत मानिन्छ । तर, कांग्रेस र माओवादी केन्द्रबीचको गठबन्धनले यसपटक एमालेलाई झस्काएको छ ।

८ गाविस मिलेर बनेको म्याग्दी नगरपालिकामा मेयरको पद दलहरूका लागि प्रतिष्ठाको विषय बनेको छ । नगरपालिकामा एमाले बलियो भए पनि माओवादी केन्द्रसँगको तालमेलले कांग्रेस पनि कमजोर छैन ।

एमालेले उपमेयरमा राप्रपासँग तालमेल गरे पनि नगरक्षेत्रमा राप्रपाको मत खासै छैन । त्यसैले पनि हारजितमा झ्निो मतान्तर हुने देखिन्छ ।

तालमेल नभएकाहरूमध्ये अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा कांग्रेस र एमालेबीच कडा प्रतिस्पर्धा छ । एमाले सुदृढ मानिएको धवलागिरि गाउँपालिकामा कांग्रेस–माओवादी केन्द्र तालमेलले एमालेलाई समस्या परेको देखिन्छ ।

उता मंगला गाउँपालिकामा भने कांग्रेस–माओवादी केन्द्र गठजोडका बाबजूद एमाले अगाडि देखिन्छ । मालिका गाउँपालिकामा माओवादी केन्द्रको पकड भए पनि पूर्व माओवादी नेताले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएकाले एमालेले जित्ने सम्भावना बढी छ । रघुगंगा गाउँपालिकामा भने कांग्रेस विश्वस्त देखिन्छ ।

नवलपरासीः कांग्रेसलाई कडा चुनौती
नवलपरासीका चार नगरपालिकामध्ये गैंडाकोटमा कांग्रेस र देवचुलीमा एमाले दाबीमा प्रशस्त आधार देखिन्छन् । कावासोतीमा कांग्रेस–एमालेबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुनेछ भने मध्यविन्दु नगरपालिकामा थारू मत निर्णायक हुने देखिन्छ ।

चार गाउँपालिकामध्ये हुप्सेकोट, बुङदीकालीमा कांग्रेस र विनयीमा एमाले सुदृढ देखिएको छ । बुलिङटारमा कांग्रेस बलियो भए पनि एमालेका उम्मेदवार युवा भएकाले परिणाम यसै भन्न नसकिने बताइन्छ ।

तर, जिल्लाकै दाउन्ने डाँडा पश्चिमको अवस्था भने फरक छ । पूर्वतर्फ निर्वाचनको रौनक छाइरहँदा पश्चिम सुनसान छ । कारण, जिल्ला एउटै भए पनि पश्चिमको भूभाग प्रदेश–५ मा परेको छ । अर्थात् यहाँ निर्वाचनको मिति ३१ जेठमा तोकिएको छ । दाउन्ने डाँडाको सानो पानीढलोले प्रदेश विभाजन गरेको छ ।

रोचक चाहिं के छ भने, भिन्न प्रदेशमा विभाजित भए पनि जिल्लामा दुवै चरणको निर्वाचन सम्पन्न गर्ने जिम्मा भने जिल्ला निर्वाचन कार्यालय, नवलपरासीकै जिल्ला निर्वाचन कार्यालयले पाएको छ । निर्वाचन अधिकृत अयोध्याप्रसाद भण्डारीका अनुसार, दोस्रो चरणमा ३ नगरपालिका र ४ गाउँपालिकामा मतदान हुनेछ ।

तर, पहिलो चरणमै निर्वाचन हुने कतिपय ठाउँका मतदाता परिचय पत्रमा गम्भीर त्रुटि देखिएको छ । मतदाता सूचीमा भएका १६५ जनाको परिचय पत्र नै भेटिएन । थुप्रै परिचय पत्रहरूमा नाम एउटा र तस्वीर अर्कै पाइए ।

यस्ता त्रुटि तत्काल सच्याउन संभव नभएपछि सूचीमा नाम भएका सबैलाई मतदान गर्न दिने निर्णय गरिएको निर्वाचन अधिकृत भण्डारी बताउँछन् ।

लमजुङः हावी एमाले–माओवादी केन्द्र गठजोड
लमजुङका ८ वटै स्थानीय तहमा एमाले–माओवादी केन्द्रबीच गठबन्धन देशकै लागि अर्को आश्चर्यको समाचार हो ।

तालमेलले जिल्लाका चार नगरपालिकामध्ये बेसीशहरमा एमाले बलियो देखिए पनि कांग्रेसले जिल्ला सभापति भेषबहादुर पौडेललाई नै प्रतिस्पर्धामा उतारेकाले यसै भन्न सकिने अवस्था छैन । राइनासमा बलियो एमाले माओवादीसँगको तालमेलले झ्न् ढुक्क देखिन्छ ।

पहिलेदेखि कांग्रेसको वर्चस्व रहेको सुन्दरबजार नगरपालिकामा कांग्रेसका नगर सभापति नै मेयरमा बागी उठेपछि एमालेले ठूलो राहत महसूस गरेको छ ।

मध्यनेपाल नगरपालिकामा भने गठबन्धनका कारण माओवादी केन्द्र बलियो देखिए पनि कांग्रेस पनि कमजोर देखिन्न । जिल्लाका चारवटै गाउँपालिकामध्ये मस्र्याङ्दी र कोल्हासोंथरमा एमालेलाई माओवादीले सघाउनेछ भने दूधपोखरी र दोर्दीमा एमालेले माओवादीलाई ।

बाग्लुङ: बलियो जनमोर्चा
४ नगरपालिका र ६ वटा गाउँपालिका गरी १० वटा स्थानीय तह रहेको बाग्लुङमा राष्ट्रिय जनमोर्चाको पकड बलियोे छ । तर, सदरमुकाम रहेको बाग्लुङ नगरपालिकामा भने कांग्रेस र एमालेबीच नै प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ ।

गल्कोट नगरपालिकामा भने जनमोर्चालाई मेयर र आफूले उपमेयर लिएर एमालेले तालमेल गरेको छ । ढोरपाटन नगरपालिकामा माओवादी केन्द्रका प्रभावशाली नेता देवकुमार नेपाली एमालेमा प्रवेश गरी उम्मेदवार बनेका छन् । जैमिनी नगरपालिकामा भने कांग्रेस र राष्ट्रिय जनमोर्चा बीच मुख्य प्रतिस्पर्धा हुनेछ ।

गाउँपालिकाहरूमा भने जनमोर्चा नै बलियो देखिएको छ । उसले प्रमुख पद आफुले लिएर अरूसँग तालमेल गरेको छ । काठेखोला गाउँपालिकामा कांग्रेसविरुद्ध जनमोर्चा, एमाले र माओवादी केन्द्रले तालमेल गरेका छन् । ताराखोलामा कांग्रेस र माओवादी केन्द्रबीच मुख्य भिडन्त हुने देखिएको छ ।

बरेङमा जनमोर्चा र एमालेको गठबन्धन बलियो देखिएको छ भने बढीगार्डमा एमाले–माओवादी केन्द्र गठबन्धनले जित्ने निश्चित प्रायः भएको स्थानीयवासी बताउँछन् ।

तालमेल नभएका निसीखोला गाउँपालिकामा कांग्रेस र माओवादीबीच प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ । तमाङखोला गाउँपालिकामा माओवादी केन्द्र र जनमोर्चाले तालमेल गरेका छन् ।

कास्की: कांग्रेसको आश, एमालेको विश्वास
नेपाली कांग्रेस र नेकपा (एमाले) नै परम्परागत प्रतिस्पर्धी रहेको कास्कीमा नेकपा (माओवादी केन्द्र) ले कांग्रेसलाई समर्थन गरेपछि निर्वाचन पेचिलो बनेको छ । कारण हो, २०७० सालको संविधानसभाको निर्वाचनमा मुख्य पार्टीहरूले ल्याएको मत ।

संविधानसभा निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फ एमालेले ५० हजार ५४०, कांग्रेसले ४८ हजार ७५४ र माओवादी केन्द्रले २३ हजार ३०१ मत पाएका थिए । प्रत्यक्षतर्फ कांग्रेस र एमालेले दुई/दुई क्षेत्र बाँडेका थिए ।

संविधानसभा निर्वाचनमा जिल्लामा कुल मतदाता संख्या १ लाख ९८ हजार ६६८ थियो । अहिले भने यो संख्या बढेर २ लाख २४ हजार ८११ पुगेको छ । विगतको गणित हेर्दा जिल्लामा कांग्रेस नै अघि देखिन्छ । तर, वर्तमान भने अलि फरक देखिन्छ ।

पछिल्लो संविधानसभा निर्वाचनमा कास्की क्षेत्र नं. १ मा कांग्रेसका यज्ञबहादुर थापाबाट २७२ मतान्तरबाट मात्र पराजित एमालेका मानबहादुर जिसी नै अहिले महानगरको मेयरका उम्मेदवार छन् ।

एमालेका वैकल्पिक केन्द्रीय सदस्य एवं कास्कीका पूर्व जिल्ला अध्यक्ष समेत रहेका जिसीसँग स्थानीय निकायमा काम गरेको पुरानो अनुभव पनि छ ।

उनी तत्कालीन कालिका गाविसका अध्यक्ष थिए । उता कांग्रेसबाट मेयरका उम्मेदवार रामजी कुँवर भने नेपाल टे«ड युनियन कांग्रेसका वरिष्ठ उपाध्यक्ष हुन् । कुँवर पोखरामा अधिकांश सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा नदेखिएको अनुहारमा पर्छन् ।

महानगरपालिका मेयरमा कांग्रेस र माओवादी केन्द्रको समीकरणप्रति स्थानीय माओवादी कार्यकर्ता असन्तुष्ट देखिन्छन् । मेयरमा कांग्रेसलाई सघाउन उपमेयर आफूहरूलाई दिनुपर्नेमा कांग्रेस सहमत नभएको माओवादी केन्द्रका कास्की संयोजक दीपक कोइराला बताउँछन् ।

स्थानीयमा खासै परिचित नभए पनि भद्र स्वभाव र माओवादी केन्द्रको समर्थनका कारण कांग्रेसका उम्मेदवारको जितको सम्भावनालाई पूरै नकार्न भने सकिन्न । तर, नगर–गाउँका दुःखसुखसँग खेलेर हुर्केका एमाले उम्मेदवार जिसीको जितलाई बढी स्वाभाविक मान्नुपर्ने एमालेजनको धारणा छ ।
एक महानगरपालिका र चार वटा गाउँपालिका रहेको कास्कीमा पनि एमाले–कांग्रेसकै प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ । अन्नपूर्ण र माछापुच्छ्रे गाउँपालिकामा कांग्रेस बलियो देखिएको छ भने मादी गाउँपालिकामा एमाले । रुपा गाउँपालिकामा उम्मेदवार छनोटमा कांग्रेस कार्यकर्तामा देखिएको असन्तुष्टिको फाइदा एमालेले उठाउन सक्ने सम्भावना छ । 
युवराज श्रेष्ठ/पोखरा, साथमा दीपक ज्ञवाली

प्रतिकृया दिनुहोस